Tybetańscy mnisi
Tybetańscy mnisi bardzo cenią wiedzę, dlatego przez całe swe życie ją pogłębiają.
Z uwagi na to, że mnisi odmiennie interpretowali tantrę, powstały różne ruchy. Do najważniejszych należy Gelugpa ("żółte czapki", "ludzie ze szkoły cnoty"), założona przez Congkhapa w XIV w. n.e. Interpretowali oni tantrę jako drogę realizacji głębokiej religijności. Ściśle przestrzegali reguły zakonnej, w tym celibatu. Członkami tego ruch są tybetańscy dalajlamowie ("Lama Ocean"). Tytuł dalajlamy nadał w XVI w. n.e. mongolski władca Altanchan. Urząd ten skupia zarówno władzę religijną jak i świecką. Obecnie wybrany w 1950 r. XIV dalajlama - Tenzin Gjako, wskutek chińskiej okupacji od 1959 r. przebywa na wygnaniu w Indiach, w Dharamsali. Dalajlamę uważa się za wcielenie bodhisattwy Awalokiteśwary (Tybetańczycy uważają go za przodka swego narodu, a jego siedzibą jest klasztor Potala w Lhasie). Drugim, obecnie mniej znaczącym ruchem są "czerwone czapki". Dopuszczają oni małżeństwa lamów, a ich przywódcą jest panczenlama ("Lama Klejnot"), utożsamiany z Amitabhą (symbol duchowego przebudzenia i przypomnienia o życiu po śmierci). Panczenlama sprawuje władzę religijną.
Tybetańscy mnisi
Pierwszy dalajlama i panczenlama byli braćmi, stąd np. wybór kolejnego dalajlamy nadzoruje panczenlama i odwrotnie. Uważa się bowiem, że bracia znając się dobrze niezawodnie odnajdą swe nowe wcielenia. Dalajlama odradza się w dziecku. Wejście w ciało dziecka następuje czterdzieści dziewięć dni po śmierci dalajlamy, gdyż świadomość zmarłego musi stracić kontakt ze światem. W wyniku chińskiej okupacji Tybetu zniszczonych zostało wiele buddyjskich klasztorów, cennych ksiąg i dzieł sztuki. Współcześnie mantrajana pozostaje główną religią Tybetu i Bhutanu.
Podsumowując, trzeba powiedzieć że buddyzm przejął część obrzędów religijnych z hinduizmu (np. pudżę), z którego się wywodzi. Wielu badaczy próbowały ująć ten nurt religijny w karby definicji. Postrzegając jednak buddyzm z punktu widzenia chrześcijańskiego czy też z punktu widzenia zachodniej cywilizacji, byli tacy, którzy odmawiali buddyzmowi miana religii. Jednak jednym z najprostszych określeń tej religii są słowa: "Buddyzm jest nauczaniem człowieka, który znalazł absolutną mądrość poprzez swoją własną medytację, bez żadnego boskiego objawienia "(Malherbe 1999). źródło: wsp.krakow.pl
