Wprowadzenie do Kalaczakry - Ścieżka tantrajany
W ramach mahajany rozróżniamy dwie tradycje. Jedną jest pojazd przyczyny - paramitajana, zwany też sutrajaną, drugą zaś pojazd rezultatu - zwany tantrajaną lub też tajemną mantrą, wadżrajaną. Wśród tych dwóch pojazdów, ścieżka tajemnej mantry uważana jest za bardziej dogłębną niż ścieżka sutrajany - pojazdu przyczyny.
Ścieżkę tajemnej mantry praktykowano bardzo intensywnie na przestrzeni minionych wieków, zwłaszcza w regionie Tybetu, ale w żadnym razie nie stanowi ona jakiegoś wytworu tybetańskich lamów, czegoś, co można by określać mianem "lamaizmu". Jest to w pełni prawomocna tradycja praktyki buddyjskiej, przekazywana w niezaburzonej formie przez wieki, na przestrzeni wielu pokoleń żywych, urzeczywistnionych mistrzów duchowych.
Śledząc tę linię przekazu, napotykamy najszacowniejszych mistrzów, takich jak Nagardżuna, Czandrakirti, Arjadewa czy inni pandici z najświetniejszego instytutu buddyjskiego - klasztoru w Nalandzie. Wśród panditów z klasztoru Nalanda, większość praktykowała jednocześnie ścieżkę sutr i tantr. Praktyki tantryczne zostały przekazane przez takich właśnie wielkich mistrzów, i nie są czymś ułożonym przez lamów tybetańskich; jest to prawomocna tradycja.
Zastanówmy się teraz, co sprawia, że tradycja tantryczna jest bardziej dogłębna niż droga sutr. Nie jest to spowodowane jakimiś niezwykłymi, cudownymi zjawiskami, o jakich słyszy się czasami w związku z praktykami tantrycznymi. Jak podają na przykład niektóre pisma, jeśli wypowiemy określoną liczbę razy OM MANI PADME HUNG, to będziemy w stanie wyzwolić pewne istoty z niższych światów i umożliwić im odrodzenie się w czystych krainach. Korzyści tego rodzaju, choć rzeczywiście stanowią efekty praktyk tantrycznych, są jednakże czymś zbyt zwyczajnym, małoznaczącym, aby na ich podstawie uznać charakter praktyk tantrycznych za niezwykle dogłębny. Podstawową rzeczą, którą musimy zrozumieć, jest ścieżka praktyki ukazana przez Buddę, a oprócz tego, kultywowanie aspektu metody i mądrości .
Kultywowanie metody i mądrości praktykuje się zarówno w ramach pojazdu przyczyny, jak i rezultatu, ale praktyka ta ukazywana jest na dwa odmienne sposoby.
W pojeździe sutrajany metodę i mądrość doskonali się oddzielnie. Nigdy nie praktykuje się tych dwóch elementów razem. W praktykach tantry zaś, metodę i mądrość kultywuje się jednocześnie, w ramach tej samej praktyki. W czasie, gdy medytujemy nad aspektem bóstwa, lub nad bóstwem wyobrażanym w przestrzeni przed nami, jednocześnie przywołujemy w umyśle pustą naturę tej boskiej formy. Gdy medytujemy na cudowną formę bóstwa, doskonalimy aspekt metody - poprzez nagromadzenie zasług, płynących z wizualizacji boskiej formy. Jednocześnie jesteśmy świadomi pustki natury tej formy, a zatem doskonalimy także aspekt mądrości - dzięki pamiętaniu o mądrości pustki. Dzięki temu, na jednym etapie tworzymy, równocześnie, przyczyny dla osiągnięcia świętej formy Buddy, jak również dla osiągnięcia świętego umysłu Buddy, i właśnie to stanowi przyczynę, dla której mówimy, że praktyki tantryczne są bardziej dogłębne niż praktyki sutr.
Zastanowimy się teraz nad sposobem, w jaki doskonali się oba aspekty ścieżki - metody i mądrości, w obrębie jednego stanu umysłu. Gdy doskonalimy praktykę jogi bóstwa, przede wszystkim musimy to czynić na bazie medytacji na pustkę. Najpierw medytujemy nad mądrością pustki, i wyobrażamy sobie rozpuszczanie się naszej zwyczajnej formy do stanu pustki. Następnie, ta mądrość rozumiejąca pustkę, przejawia się w aspekcie boskiej formy jidama, przy czym jesteśmy świadomi, że ta mądrość, ta boska forma jidama, nie jest jakimś niezależnie istniejącym zjawiskiem, a jedynie boską personifikacją mądrości pustki, i że powstała właśnie z mądrości pustki. Kultywując tożsamość danej formy bóstwa, koncentrujemy się jednocześnie na jej pustej naturze.
Ta mądrość pustki, wyłaniająca się jako różnorodne formy bóstwa, stanowi także część fazy rezultatu ścieżki - w tym sensie, iż boska forma, którą wizualizujemy, jest stanem ostatecznym, ostatecznym rezultatem, który osiąga się u kresu ścieżki. I właśnie to udoskonala naszą praktykę, i przyspiesza nasze dążenie ku stanowi Buddy.
Nawet jeśli wizualizujemy wszystkie rodzaje bóstw, nie oznacza to, że jesteśmy już Buddą. Dzięki samej wizualizacji nie możemy powiedzieć, że osiągnęliśmy już stan Buddy, to całkowicie błędne podejście. Z kolei jednak, nie możemy też powiedzieć, że ktoś nie jest w stanie osiągnąć stanu Buddy, ponieważ wszystkie czujące istoty posiadają potencjał osiągnięcia stanu Buddy, wszystkie czujące istoty posiadają swoją linię Buddy. A zatem, wizualizując boską formę ciała Buddy, poprzez gromadzenie zasług doskonalimy poszczególne aspekty ścieżki, zaś poprzez rozumienie i koncentrowanie się na pustej naturze tej formy, jesteśmy w stanie doskonalić nagromadzenie mądrości. Czyni to ze ścieżki tantrycznej bardzo szybką i bardzo szczególną praktykę.
Powinniśmy być świadomi, skąd wywodzi się nazwa "pojazd rezultatu", ścieżka wadżrajany. Słowo wadżra ma znaczenie czegoś, co jest tak mocne, iż jest niezniszczalne i niepodzielne. Niepodzielność jest tu metaforą na określenie praktyk metody i mądrości - wzajemnie nierozdzielnych na tej ścieżce. Kultywując jogę bóstwa, jednocześnie kultywujemy metodę i mądrość, jako nieoddzielne, o jednej naturze. Gdy wizualizujemy rezultaty i środowiska, takie jak czyste krainy lub niebiańskie pałace bóstw, wizualizujemy jednocześnie formę ciała bóstwa, radość bóstwa, jak również orszak bóstwa. Sprowadzając rezultat do chwili obecnej, powodujemy faktyczne dojrzewanie potencjału, umożliwiającego osiągnięcie takich stanów. Ścieżka wadżrajany jest kultywowaniem metody i mądrości jako nieodzielnych, poprzez praktykę jogi bóstwa i sprowadzanie rezutatów na ścieżkę. Właśnie dlatego nazywamy wadżrajanę pojazdem rezultatu.
W czasach obecnych praktyka wadżrajany, tantry, jest bardzo szeroko w świecie rozprzestrzeniona, wiele osób wykazuje zainteresowanie taką ścieżką, i powinniśmy być świadomi, dlaczego wadżrajana nazywana jest właśnie wadżrajaną, dlaczego nazywana jest pojazdem rezultatu, i co czyni ją dogłębną i drogocenną.
Wyjaśnienia udzielone przez JHADO RINPOCZE
Bodhgaja, styczeń 2002 roku, źródło: tybet.za.pl
